Халықаралық зерттеушілер жемқорлықпен күресте тек қатаң жазалау шаралары жеткіліксіз екенін айтады. «Transparency International» ұйымының сарапшылары құқық үстемдігін нығайту, сот тәуелсіздігін қамтамасыз ету және мемлекеттік шешімдердің ашықтығын арттыру ұзақ мерзімді нәтижеге жеткізетін негізгі факторлар екенін көрсетеді.
Саясаттанушылардың пікірінше, жемқорлықтың алдын алуда азаматтық қоғам институттарының рөлі ерекше. Қоғамдық бақылау неғұрлым күшті болса, заңсыз әрекеттердің жасырын қалу мүмкіндігі соғұрлым азаяды. Мамандар жемқорлықпен күрестің негізгі бағыты алдын алу шаралары болуы тиіс деп есептейді. Осы мақсатта, мемлекеттік органдардың ашықтығын арттыру, цифрлық технологияларды кеңінен енгізу, мемлекеттік қызметшілердің жауапкершілігін күшейту, тәуелсіз Бұқаралық ақпарат құралдары қызметін қолдау, қоғамдық бақылауды дамыту, жастар арасында адалдық мәдениетін қалыптастыру, құқықтық сауаттылықты арттыру міндеттері зор маңызға ие.
Әсіресе, жас ұрпақ тәрбиесіне ерекше көңіл бөлінуі қажет. Адалдық, әділдік және жауапкершілік құндылықтары мектептен бастап қалыптасқан жағдайда ғана қоғамда жемқорлыққа қарсы тұрақты иммунитет пайда болады. Сыбайлас жемқорлық – мемлекеттің дамуын тежейтін, экономикалық өсімге кедергі келтіретін және қоғамдық сенімді әлсірететін күрделі құбылыс. Еліміз соңғы жылдары халықаралық рейтингтерде өз көрсеткіштерін жақсартып келе жатқанымен, бұл бағыттағы жұмыс әлі де жалғасуы қажет. Жемқорлықпен күрес тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамның ортақ жауапкершілігі. Әр азамат заңды құрметтеп, адалдық қағидаттарын ұстанғанда ғана әділетті және өркендеген қоғам құру мүмкін болады.
Нұрсәуле ЖАУЫНБАЕВА
